Het is tijd voor de ‘next step’ in Samen Beslissen

De gemiddelde patiënt bestaat niet. Toch zijn behandelingen en informatie daarover vaak wel afgestemd op deze ‘gemiddelde patiënt’. Dat moet anders. CZ wil dat patiënten maatwerk krijgen in hun behandeling. Dat ze persoonlijke keuzes kunnen maken op basis van informatie die past bij hun eigen situatie. Madelon Johannesma, programmamanager Zorginnovatie bij CZ, legt uit hoe wij hieraan werken.

Wat bedoelt CZ met de ‘next step’ in Samen Beslissen?

Madelon over de next step in Samen Beslissen

“Met Samen Beslissen willen we de patiënt een stem in de spreekkamer geven. De patiënt moet voldoende en goede informatie op het juiste tijdstip krijgen, zodat hij zelf kan meebeslissen over zijn behandeling. Met de ‘next step’ willen we Samen Beslissen persoonsgerichter maken. De huidige keuzenhulpen zijn gericht op de gemiddelde patiënt, meer maatwerk zou het samen beslissen kunnen verbeteren.”

“Ook moeten systemen die vooraf kunnen voorspellen wat iemands persoonlijke kansen zijn op bijwerkingen en het slagen van een behandeling, een centrale plek in de zorg krijgen. Deze ‘intelligente’ systemen kunnen nu nog niet veel ingezet worden. Dit komt doordat de ontwikkeling nog in de kinderschoenen staat. Wel worden er soms al bepaalde testen gebruikt, vaak gericht op DNA, maar ook hier is de ontwikkeling nog in volle gang. Als we Samen Beslissen en intelligente systemen of testen combineren, krijgen patiënten de beste behandeling voor hun persoonlijke situatie. Wij geloven dat hierdoor de best mogelijke zorg op zowel patiënt- als medisch niveau samenkomt.”

Waarom is dat belangrijk?

“Niemand wil een behandeling ondergaan, met allerlei bijwerkingen, die niet aanslaat. Daarom is het belangrijk dat we zo nauwkeurig mogelijk van tevoren kunnen voorspellen hoe iemand op een behandeling reageert. Maar zelfs als blijkt dat een behandeling een hoge kans van slagen heeft, dan hoeft dat nog niet altijd voor een patiënt de beste behandeling te zijn. Want iedere behandeling heeft bijwerkingen. De enige die kan beslissen of de bijwerkingen het resultaat waard zijn, is de patiënt.”

Hoe ver zijn jullie met deze ontwikkelingen?

“Op het gebied van Samen Beslissen hebben we al een aantal trajecten lopen in samenwerking met ziekenhuizen. Bijvoorbeeld rondom prostaatkanker. Patiënten kunnen meebeslissen over welke behandeling ze willen. Of dat ‘waakzaam wachten’ is, waarbij er niet wordt behandeld maar de patiënt wel onder controle blijft, of radiotherapie of chirurgie. Door in begrijpelijke taal uit te leggen wat de verschillen tussen de behandelingen zijn en welke risico’s en bijwerkingen er zijn, kan de patiënt zelf kiezen wat het best bij hem past. Rondom longkanker loopt momenteel een project met een aantal ziekenhuizen waarbij al een soort combinatie is van meebeslissen en het voorspellen van de persoonlijke slagingskansen van een behandeling en de kans op bijwerkingen.”

Wat is er nodig om deze benadering van zorg de standaard te maken?

“We zien dat verschillende ziekenhuizen op hun eigen manier bezig zijn met stukjes van gepersonaliseerde keuze-ondersteuning. Het ene ziekenhuis loopt bijvoorbeeld voorop bij de ontwikkeling van specifieke DNA-testen om de uitkomst van behandelingen te kunnen voorspellen. Een ander ziekenhuis zet zich in om intelligente systemen te kunnen gebruiken. Weer een ander ziekenhuis heeft zijn focus op Samen Beslissen en het maken van keuzehulpen voor patiënten. Maar nog nergens wordt dit gezamenlijk gedaan. Door die partijen met elkaar te verbinden en te ondersteunen, denken wij dat we het proces kunnen versnellen. En hopen we in 2021 voor vier oncologische aandoeningen volgens deze nieuwe benadering de zorg te verlenen.”