Hoe HR-managers hun bedrijf ervan kunnen overtuigen dat werkstress echt een issue is 

Binnenkort gaat de Week van de Werkstress van start. Een groot aantal bedrijven grijpt het moment aan om het onderwerp intern bespreekbaar te maken. Zoals verwacht ligt het verzuim door werkstress chronisch hoog in branches zoals financiële, zakelijke en overige dienstverlening, onderwijs, zorg en overheid. Toch wordt het niet altijd even goed herkend. Doordat medewerkers meestal griep of fysieke klachten aangeven als reden voor hun uitval, hebben veel HR-managers en leidinggevenden niet het idee dat werkstress echt een issue is.

Ontdek het percentage verzuim in uw branche door werkstress

Het totale ziekteverzuim in Nederland ligt op 4 procent. In 43% van de gevallen is de oorzaak van het verzuim werkgerelateerd. Van dit percentage is 49,5% psychosociaal van aard. Psychosociale werkbelasting ofwel werkstress is dus de grootste veroorzaker van uitval. Ook wat kosten betreft. Als bedrijven het ziekteverzuim met 1% procent weten terug te brengen, door mensen meer ontspannen te laten werken, dan scheelt dat alle werkgevers samen jaarlijks 2,6 miljard euro aan verzuimkosten. En bij werknemers die productiever en gelukkiger zijn, wordt het risico op een burn-out ook nog eens flink verkleind.

Gezondheidswetenschapper Esther Wegter-Hilbers werkt als Arbeid&Organisatie adviseur bij arbeids- en gezondheidsdienst HumanCapitalCare, een strategisch partner waar CZ veelvuldig mee samenwerkt. Ze staat bedrijven bij op het gebied van gezondheid en welzijn.

Waarom wordt werkstress vaker verbloemd dan benoemd?

“Medewerkers geven niet snel toe dat ze last hebben van werkstress. Daar kun je op je werk niet mee aankomen. Ze zijn bang dat het gevolgen heeft voor hun carrière of zien het zelfs als falen. Dus draven ze dapper door. Tot het niet meer gaat. Dan ontstaan er plotseling klachten en melden ze zich ziek. Meestal met een fysieke klacht of griep als reden. Tot verrassing van hun collega’s en HR. Niemand zag het aankomen. De medewerkers zelf soms ook niet. Pas als de bedrijfsarts of huisarts tijdens een consult doorvragen blijkt stress de werkelijke oorzaak van hun klachten en uitval te zijn.”

Verzuim door werkstress

Verzuimredenen die medewerkers aangeven...

Verzuim door werkstress

...en de verzuimoorzaken die de bedrijfsarts vervolgens vindt.

Hoe manifesteert stress zich op het werk?

Esther: “Uit onderzoek van TNO blijkt dat de verschillen per branche groot zijn. In mannelijke sectoren als bouw, vervoer en overslag overheersen schouder-, nek-, knie- en heupklachten. In vrouwelijke sectoren als onderwijs, zorg en welzijn, sport en zakelijke dienstverlening spelen vooral maag-, darm-, rug-, schouder- en hoofdpijnklachten op. Als mensen hun werk niet meer aankunnen, lijken ze bij voorkeur verzuimredenen aan te voeren die logischerwijs passen bij het werk.”

Uit het onderzoek van TNO blijkt ook dat lang niet alle branches actie ondernemen om werkstress aan te pakken.

Esther: “Ik zie wel een kentering ontstaan. De onderwijssector heeft het qua verzuim bijvoorbeeld het zwaarst te verduren. Het grootste gedeelte van werkgerelateerde uitval wordt door stress veroorzaakt. Dat is niet leuk, maar het gevolg is wel dat het probleem in deze branche op de agenda staat. Verschillende werkgevers kijken niet alleen meer naar de organisatie van het werk, maar ze stellen hun werknemers nu ook andere vragen, zoals: ‘Wat doet het werk met je’ en ‘Waar zie je tegenop?’ De ene leerkracht krijgt stress van drukke kinderen, de andere leerkracht krijgt er energie van. Als je dat weet kun je het werk daarop aanpassen en preventieve ondersteuning bieden. Er komt meer ruimte voor de menselijke maat.

Welke middelen heeft HR om werkstress op de kaart te zetten?

Esther: “Dat zijn er een paar.

  • Het allerbelangrijkste dat HR-managers kunnen doen is samen met de directie bepalen wat voor type bedrijf ze willen zijn. Ben je een bedrijf met een menselijk gezicht waar van bovenaf op menselijke waarden wordt gestuurd. Of ben je een bedrijf dat stuurt op cijfers en productieresultaten? Die laatste categorie zal stress minder belangrijk vinden. Uitval wordt dan gezien als een bedrijfsrisico. Bedrijven die wel zorg willen dragen voor hun medewerkers omdat zij de toegevoegde waarde van gezonde, inzetbare en loyale medewerkers zien, zullen zich moeten realiseren dat ze hier echt op moeten sturen. 
  • HR moet de winst van gezonde en vitale mensen voor het bedrijf letterlijk inzichtelijk maken. Zulke waardevolle cijfers kunnen het management bewegen om meer aandacht aan werkstress te besteden. 
  • Met het overzicht waarin het verzuim per branche is uitgesplitst, hebben HR-managers ook krachtig bewijs in handen. Je ziet namelijk dat de verzuimkosten behoorlijk in de papieren lopen."

Hoe geef je invulling aan de menselijke maat binnen een bedrijf?

Esther: “De HR-manager zal net als andere leidinggevenden met medewerkers in gesprek moeten gaan. Wanneer iemand één of meerdere keren kort uitvalt, dan kan er best iets anders aan de hand zijn dan de genoemde griep- of rugklachten. Het kan iedereen overkomen dat je het even niet meer kunt bolwerken. Misschien is je partner in het ziekenhuis opgenomen of loop je tegen je persoonlijke grenzen aan. Vraag gewoon eens wat mensen bezighoudt. Niet omdat een verzuim- of voortgangs- gesprek op de HR-kalender staat, maar vanuit oprechte belangstelling. Een zinnetje als ‘hoe gaat het met je’ kan bevrijdend werken. De oplossing ligt altijd op individueel niveau.”

Zulke menselijke gesprekken nemen veel tijd in beslag.

Esther: “Dat is een van de bezwaren die ik het meest hoor. Maar het kost nu eenmaal veel tijd om mensen te managen en te begrijpen wat er speelt. Daar moet je dus ruimte voor maken. HR moet een goede strategie en een effectief gezondheidsbeleid ontwikkelen waar het management niet omheen kan. HR is de enige die hiertoe in staat is. Het is de rol van Human Resources om de mens centraal te zetten in het bedrijf.”

Wat zou je HR-managers nog willen adviseren?

Esther: “Ga in gesprek met de mensen om wie het gaat. Als medewerkers durven aan te geven dat ze het even niet meer aankunnen en samen met hun leidinggevende op zoek mogen gaan naar een oplossing, dan zal je zien dat jouw bedrijf straks helemaal geen last meer heeft van uitval.”

Bekijk het verzuim per branche

Download ook de werkkaarten "In 12 stappen werkstress herkennen"

Gezondheidswetenschapper Esther Wegter-Hilbers werkt als Arbeid&Organisatie adviseur  bij arbeids- en gezondheidsdienst HumanCapitalCare, een strategisch partner waar CZ veelvuldig mee samenwerkt. Ze spart met bedrijven over uitval en wat ze daar aan kunnen doen. De mens staat centraal in heel haar denken. Ze verzorgt incompany trainingen en kijkt graag naar Tegenlicht. Voor een leuke discussie is ze altijd te porren. “Misschien moet HR maar weer personeelszaken gaan heten.”

E-mail Esther
Bekijk het LinkedIn-profiel van Esther

Esther Hilbers

Bel ons

Hebt u vragen of wilt u advies? Neemt u dan contact met ons op

Telefoonnummer
088 555 71 00
Te bereiken op
Maandag t/m vrijdag
Openingstijden
8:30 - 17:30 uur

Mail ons

Stel uw vraag per e-mail

CZ Zakelijk