Onze afspraken over geestelijke gezondheidszorg

Wat is geestelijke gezondheidszorg?

Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) houdt zich bezig met de psychische gezondheid van mensen. Het is zorg voor mensen met een psychiatrische stoornis of psychische klachten. Iedereen kan ermee te maken krijgen. Jong en oud, voor een korte of langere periode. De zorg kan heel verschillend zijn. De patiënt wordt geholpen door bijvoorbeeld een GGZ-instelling, een psychotherapeut of een GZ-psycholoog. Is de zorg bedoeld om de klachten te genezen of te verminderen? Dan krijgt u de zorg meestal (gedeeltelijk) vergoed uit de Zorgverzekeringswet. In uw verzekeringsvoorwaarden vindt u hoeveel u vergoed krijgt. Voor geestelijke gezondheidszorg geldt dat u naast het eigen risico ook een wettelijke eigen bijdrage betaalt.

Wat is eerstelijns psychologische zorg?

Eerstelijns psychologische zorg behandelt de lichtste klachten. Een gespecialiseerde ‘GZ-psycholoog’ helpt u dan. De behandeling gebeurt vaak in een huisartspraktijk of een psychologenpraktijk. Meestal duurt de behandeling kort: ongeveer 5 consulten van 45 minuten, verspreid over een aantal weken tot maanden. U kunt in een groep of individueel worden behandeld. Daarnaast kan ‘internet-behandeling' plaatsvinden. Bij deze behandeling ziet u de GZ-psycholoog niet of enkele keren. Het Ministerie van VWS heeft bepaald dat u een eigen bijdrage moet betalen voor eerstelijns psychologische zorg. U betaalt daarnaast ook het eigen risico dat bij uw zorgverzekeraar heeft.

Soms heeft een huisartsenpraktijk een huisartsondersteuner die mensen met psychische klachten helpt. Dit is de 'POH GGZ' (PraktijkOndersteunerHuisarts GGZ). Dit is een verpleegkundige. Samen met de huisarts en de patiënt zoekt hij of zij uit wat er aan de hand kan zijn. En of behandeling nodig is. Is dat nodig, dan bekijkt hij of zij wie de patiënt het beste kan helpen. De hulp van de huisartsondersteuner is geen psychologische zorg. Daarom betaalt u er geen eigen bijdrage en eigen risico voor.

Wat is tweedelijns geestelijke gezondheidszorg?

Zijn uw klachten ernstig? Of kan de eerstelijns zorg u niet helpen? Dan wordt u doorverwezen naar de tweedelijns geestelijke gezondheidszorg. Dit is gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg. Dan helpt een vrijgevestigde psychiater of psychotherapeut u. Of u kunt terecht bij een instelling. Sommige algemene ziekenhuizen of academische ziekenhuizen hebben een psychiatrische afdeling. Een instelling kan bedden hebben. Mensen kunnen dan worden opgenomen als dit nodig is. Meestal is opname niet nodig. U wordt dan behandeld in de praktijk of poli van de instelling. Of een hulpverlener komt bij u thuis voor de behandeling. Er is ook deeltijdbehandeling. De behandeling duurt dan een halve of een hele dag. Dat gebeurt vaak in een groep. U blijft dan niet slapen. Vaak is een instelling gespecialiseerd in bepaalde psychiatrische klachten. Bijvoorbeeld anorexia, ADHD of verslavingszorg.

Er zijn verschillende behandelingen. In de eerstelijns zorg praat u vooral met de zorgverlener. Soms moet u dan lijsten met vragen over uzelf invullen. Zo komt de zorgverlener meer over u te weten. Ook vindt behandeling in de eerstelijns psychologische zorg plaats via internet. U doorloopt een programma op een website. Het contact met de GZ-psycholoog gaat vaak via een e-mail. Soms hebt u ter ondersteuning een gesprek met de psycholoog. In de tweedelijns zorg krijgt u vaker psychotherapie. Of u krijgt medicijnen voorgeschreven die helpen bij de therapie.

Waar letten we op als we geestelijke gezondheidszorg inkopen?

Lichte zorg als het kan, zwaardere zorg als het nodig is
Wij vinden het belangrijk dat u de juiste zorg krijgt. Daarom stimuleren we de huisartsen om een POH GGZ in de praktijk te nemen. Deze huisartsondersteuner bekijkt samen met de huisarts en de patiënt wat er aan de hand is. En wat de beste zorgverlener voor de patiënt is.

Vaak ziet de patiënt er tegenop om geestelijke hulp te vragen. We willen die drempel zo laag mogelijk maken. De behandelingen en de onderzoeken moeten zo eenvoudig mogelijk zijn. Lichte zorg als het kan, zwaardere zorg als het nodig is. Daarom kijken we hoe we de eerstelijns zorg kunnen verbeteren. We willen dat een goed opgeleide zorgverlener de behandeling doet. Dit is een GZ-psycholoog. De GZ-psycholoog heeft een psychologieopleiding gedaan. En daarna een speciale opleiding voor het behandelen van psychische klachten. Deze psycholoog kan het beste samenwerken met de huisarts. Ook kan de patiënt ondersteuning krijgen als hij depressieve klachten heeft. De klachten zijn (nog) niet zo ernstig dat er behandeling door een psycholoog moet plaatsvinden. Hierin kan de POH GGZ een rol spelen. Ook kan er gebruik worden gemaakt van internetprogramma’s zoals 'Beating The Blues' zonder ondersteunig van de GZ-psycholoog. Ondersteuning vindt dan plaats door de huisarts of POH GGZ.

De behandeling moet ook echt helpen. De klachten moeten verdwijnen of verminderen. De geestelijke gezondheidszorg maakt zelf richtlijnen en protocollen. En de wetenschap levert ook steeds nieuwe kennis op. We willen daarom ook dat de GZ-psycholoog daarmee aan de slag gaat in zijn of haar werk. Hij of zij moet blijven bijscholen.

U kunt gebruik maken van internethulpverlening. Internetbehandelingen die aangetoond hebben dat ze echt helpen, hebben als voordeel dat u meteen met de behandeling kunt beginnen. Er is geen wachtlijst. Ook kan de behandeling plaatsvinden op een tijdstip dat u uitkomt.

Aangesloten bij een register: kwaliteit gecontroleerd
De meeste GZ-psychologen zijn aangesloten bij een register. Bijvoorbeeld het register 'eerstelijns zorg' of het register 'kinder- en jeugdpsychologie'. Dat register zorgt ervoor dat de kwaliteit van de zorg goed blijft of verbetert. Het controleert of de GZ-psycholoog ook echt bijschoolt. En of hij of zij met andere GZ-psychologen praat over zijn of haar ervaringen. Is de GZ-psycholoog aangesloten bij een register? Dan betalen wij hem of haar een hoger tarief voor de behandeling. De GZ-psycholoog moet dan wel een contract met CZ hebben.

Landelijke projecten
Sommige GZ-psychologen of instellingen voor eerstelijns psychologische zorg werken mee aan landelijke projecten. Bijvoorbeeld aan de 'doorbraakprojecten depressie'. De GZ-psycholoog zorgt dan samen met de huisarts dat patiënten met een depressie goed geholpen worden. Doet een GZ-psycholoog mee aan zo’n project? Dan betalen we hem of haar een hoger tarief voor een behandeling.

Tweedelijns instellingen
Soms helpt de eerstelijns zorg niet. De klachten komen steeds terug, zijn te ernstig of moeten beter worden onderzocht. Dan wordt u verwezen naar de tweedelijns geestelijke gezondheidszorg.
We letten op verschillende dingen als we tweedelijns zorg inkopen bij GGZ-instellingen:

• Is er een cliëntenraad?

• Is er een klachtenprocedure?

• Wordt de kwaliteit gemeten? De kwaliteit meten we bijvoorbeeld met 'prestatie-indicatoren'. Dit is een lijst met punten waarop de zorgverlener goed moet scoren. Bijvoorbeeld hoeveel patiënten genezen. En hoe vaak behandelde patiënten achteraf toch weer klachten krijgen. Als het nodig is, gaan we met de instellingen kijken hoe de score beter kan. De lijst is gemaakt door GGZ-zorgverleners, de Inspectie voor gezondheidszorg, patiëntenverenigingen, beroepsverenigingen en zorgverzekeraars.

• Daarnaast wordt de kwaliteit van de behandeling gemeten door middel van vragenlijsten. U kunt door uw behandelaar gevraagd worden om deze vragenlijsten in te vullen. Deze vragenlijsten hebben betrekking op het resultaat van de behandeling; bijvoorbeeld de mate waarin u zich minder depressief of angstig voelt na de behandeling.

• Wat vinden de patiënten? Zijn zij tevreden over de zorg? Hebben zij bijvoorbeeld genoeg inspraak gehad bij de behandeling? De patiënt vult hiervoor vragenlijsten in, de zogenaamde ConsumerQuality-Index.

• Wordt er gewerkt met ervaringsdeskundigen?

Minder opname, meer thuis behandelen
In Nederland zijn er veel behandelingen waarbij de patiënt wordt opgenomen. Dit is meer dan in andere landen. Het is niet altijd prettig als u wordt opgenomen. Soms is het toch nodig. Maar het hoeft niet altijd. Wij willen dat instellingen minder vaak patiënten opnemen. Vaak kunnen de zorgverleners deze patiënten ook thuis behandelen.

Vrijgevestigde psychiater/psychotherapeut
We kopen ook tweedelijns zorg in bij vrijgevestigde zorgverleners. Dan kijken we wie de behandeling zelfstandig kan uitvoeren. Het gaat om gespecialiseerde zorg. Volgens de wet mogen in ieder geval de psychiater en de klinisch (neuro)psycholoog (psychotherapeut) deze zorg geven. Deze zorgverleners bieden we een contract aan. Zij mogen 'hulppersoneel' inzetten bij de behandeling. Dit zijn BIG-geregistreerde zorgverleners: zij voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen. Ook wij hebben eisen:

• De psychiater of de psychotherapeut moet het grootste deel van de behandeling zelf doen. Dat wil ook de verzekerde. Die kiest vaak bewust voor de zorgverlener. En wil graag door hem of haar worden geholpen.

• De praktijk moet goed toegankelijk en ordelijk zijn met een wachtkamer.

• De patiënt moet netjes worden behandeld.

• Er moet een klachtenregeling zijn.

• De zorgverlener moet voldoen aan de bijscholingseisen die de beroepsgroep stelt.

• De zorgverlener behandelt volgens de laatste inzichten en richtlijnen van de beroepsgroep.

Wachtlijsten
De wachtlijsten in de GGZ zijn soms lang. Wij vragen de zorgverleners om de patiënt zo goed mogelijk te behandelen. En alle mogelijkheden die zij hebben te gebruiken. Een behandeling moet niet langer duren dan nodig is. Zijn de wachttijden te lang? Dan helpen wij u om snel de juiste zorg te vinden. Een andere mogelijkheid is om behandeling plaats te laten vinden via internet. Voor internetbehandeling gelden meestal geen wachttijden, omdat u kunt inloggen wanner het u uitkomt. Wel kan het zijn dat het eerste gesprek in een persoonlijk contact met u behandelaar plaatsvindt. Voor dit gesprek kan een wachttijd gelden.

Kwaliteit meten van de geestelijke gezondheidszorg
Wij willen goede zorg voor een goede prijs voor u inkopen. Daarom meten we de kwaliteit van de zorg. Bijvoorbeeld door aan u te vragen wat u van de zorg vindt. Uw instelling of zorgverlener vraagt u dan om een vragenlijst in te vullen. Dat kan voor, tijdens of na de behandeling zijn.
Er zijn vragenlijsten die meten hoe tevreden u bent. En wat uw ervaringen zijn. Er zijn ook lijsten die vragen stellen over uw lichamelijke en /of geestelijke klachten. U kunt deze lijsten invullen op papier of via de computer. Wij kunnen dan zien welke zorg onze verzekerden hebben gekregen. En wat zij van die zorg vinden. De zorgverlener moet ervoor zorgen dat u de vragenlijsten in alle rust zelf kunt invullen. Dat gebeurt anoniem: we weten niet wie de vragenlijst heeft ingevuld.

We willen zo een goed beeld krijgen van een zorgverlener of ziekenhuis. Daarom is het belangrijk dat u de vragenlijsten invult en terugstuurt. Wij vinden het erg fijn als u daar tijd aan wilt besteden. Vul de vragenlijst altijd zo goed mogelijk in. Zo werkt u zelf mee aan betere zorg in het algemeen. En aan een betere behandeling voor u in het bijzonder.

Niet iedere zorgverlener in de geestelijke gezondheidszorg heeft een contract met ons.

De kwaliteit van de zorg moet goed zijn. Zorgverleners moeten laten zien dat zij daar alles aan doen. Alleen met deze zorgverleners hebben wij een contract. Zij moeten een GGZ-opleiding hebben gedaan. Zij zijn door de overheid geregistreerd in het BIG-register. Ze zijn dan officieel geregistreerd als zorgverlener. U weet dan dat de zorgverlener deskundig is. En dat hij of zij u die zorg mag geven. Deze zorgverleners vallen ook onder het tuchtrecht. In uw polis voorwaarden kunt u vinden welke zorgverleners binnen de GGZ mogen behandelen.

Contracten eerstelijns geestelijke gezondheidszorg:
Alleen met zorgverleners die een BIG-registratie hebben als GZ-psycholoog. Zij hebben een specialisatie Gezondheidszorg (GZ). Al deze GZ-psychologen kunnen een contract met ons sluiten. Zo hebt u zoveel mogelijk keuze.

Contracten tweedelijns zorg:
Met vrijgevestigde hulpverleners, psychiaters, klinisch (neuro)psychologen en psychotherapeuten die BIG-geregistreerd zijn. Elke vrijgevestigde zorgverlener die voldoet aan de kwaliteitseisen en de andere contractsvoorwaarden, kan een contract met ons sluiten. We hebben met veel tweedelijns instellingen een contract. Zo kan iedereen gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg in de buurt krijgen.

Selectieve contractering
De zorg die valt onder de Zorgverzekeringswet moeten wij vergoeden van de overheid. Maar voor deze zorg hoeven we niet alle zorgverleners een contract aan te bieden. De overheid heeft gezegd dat iedere verzekeraar zelf bepaalt wie deze zorg kan leveren. En waar deze zorg geleverd wordt. CZ contracteert:

• dyslexie, zorg door vrijgevestigde (alleen de GZ-psycholoog als hoofdbehandelaar);

• dyslexie, zorg door een instelling (alleen de GZ-psycholoog als hoofdbehandelaar);

• vrijgevestigde psychiaters;

• vrijgevestigde psychotherapeuten;

• eerstelijns psychologische zorg door vrijgevestigden (alleen de GZ-psycholoog in combinatie met kwaliteitscontract);

• eerstelijnspsychologische zorg door groepspraktijken;

• eerstelijns psychologische zorg door eerstelijns instellingen (alleen de GZ-psycholoog in combinatie met kwaliteitscontract);

• gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg door instellingen.

U kiest waar u de zorg haalt.

U kiest zelf naar welke zorgverlener u gaat. Wij hebben met heel veel zorgverleners in de geestelijke gezondheidszorg een contract. De laatste tijd komen er steeds meer nieuwe instellingen bij. Die voldoen niet altijd aan onze eisen. Zij leveren niet altijd de zorg en de kwaliteit die wij voor onze verzekerden willen. Deze instellingen krijgen geen contract. Wilt u naar een instelling die geen contract met ons heeft? Dat kan ook. Het kan dan wel zijn dat wij de behandeling niet helemaal vergoeden. U moet dan een deel van de kosten van uw behandeling zelf betalen. In beide gevallen gelden de algemene voorwaarden van CZ.

Waar moet de geestelijke gezondheidszorg aan voldoen?

De zorgverleners moeten voldoen aan de kwaliteitseisen die hun beroepsgroep heeft vastgesteld:

• De psychotherapeut/klinisch (neuro)psycholoog moet voldoen aan de kwaliteitseisen van de NVVP (Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie, een beroepsvereniging van psychotherapeuten).

• De psychiater moet voldoen aan de kwaliteitseisen van de Beroepscode voor psychiaters en aan het Profielschets van psychiaters. Deze zijn opgesteld door de NVvP (Nederlandse Vereniging voor Psychiaters).

• De psycholoog moet zijn afgestudeerd aan de universiteit als psycholoog. Hij of zij moet ook geregistreerd zijn als gezondheidszorgpsycholoog.

• De zelfstandige zorgverlener moet aan de eisen voldoen die in het contract staan dat wij met hem of haar hebben gesloten. Bijvoorbeeld eisen voor het omgaan met de patiënt, privacy, dossiervorming, praktijkruimte en toegankelijkheid. Hoe goed is de zorgverlener in zijn vak? Heeft hij een goede opleiding? Doet hij aan nascholing? Ook dat vinden we heel belangrijk, ook voor het hulppersoneel. De zelfstandige zorgverlener moet ervoor zorgen dat de behandeling goed verloopt. Als hij of zij er niet is, moet er een vervanger zijn die de behandeling overneemt. De instellingen moeten voldoen aan alle wettelijke eisen.

Wilt u weten welke instellingen aan de eisen voldoen? Kijk dan in de Zorgzoeker.

Welke afspraken hebben we gemaakt?

Bijzondere afspraken
CZ werkt samen met Zorgbelang. Dit is een vereniging die patiënten en consumenten vertegenwoordigt. Zo weten we wat uw wensen zijn. Zorgbelang heeft aangegeven het belangrjjk te vinden dat er ervaringsdeskundige ingezet worden bij specialistische geestelijke gezondheidzorg.

De onderstaande kwalificaties zijn onder meer van belang voor het afsluiten van een contract
Eerstelijns psychologische zorg:

• De zorgverlener is een BIG-geregistreerd GZ-psycholoog;

• Staat in een het landelijk register van eerstelijns zorg of het landelijk register van kinder- en jeugdpsychologie (NIP);

• Heeft een of meer opleidingsplaats(en) voor een GZ-psycholoog;

• Neemt deel aan ‘doorbraakprojecten depressie’.

Vrijgevestigd psychiater/psychotherapeut:

• De psychiater/psychotherapeut probeert een wachtlijst zoveel mogelijk te voorkomen. Komt er toch een wachtlijst? Dan moet hij of zij ervoor zorgen dat de patiënt niet langer dan drie weken hoeft te wachten;

• De psychiater/psychotherapeut heeft een behandelplan geschreven. Hij of zij werkt volgens dit plan. In dit plan moet staan: het doel van behandeling, hoe ziet de behandeling eruit, wat is er met de patiënt aan de hand, hoe kan de behandeling worden aangepast, wat zijn de kosten voor de patiënt en is de patiënt het eens met het plan;

• De psychiater/psychotherapeut overlegt structureel met andere psychotherapeuten. Zij bespreken hoe ze de kwaliteit van de behandeling kunnen verbeteren;

• De psychiater/psychotherapeut zorgt voor een vervanger als hij bijvoorbeeld ziek of op vakantie is;

• De praktijkruimte van de psychotherapeut heeft een wachtruimte en een toilet;

• De behandeling moet beginnen binnen drie weken nadat de patiënt naar de psychiater/psychotherapeut is verwezen. Of eerder als dat medisch nodig is. De psychiater/psychotherapeut laat de patiënt weten hoe lang hij maximaal moet wachten.

Dyslexie:

• De hoofdbehandelaar is een GZ-psycholoog;

• Deze behandelt dyslexie volgens het protocol dyslexie van Blomert;

• De GZ-psycholoog is aangesloten bij één van de kwaliteitsinstituten dyslexie;

• Hij of zij kijkt wat er met de patiënt aan de hand is (de diagnose). En behandelt de patiënt.

Hoe controleren we de gemaakte afspraken?

Controle voordat we een contract sluiten

De zorgverlener moet aan bepaalde voorwaarden voldoen. Dan pas kan hij of zij een contract met ons sluiten.

• Is de zorgverlener BIG-geregistreerd;

• Is hij of zij aangesloten bij een kwaliteitsinstituut (dyslexie);

• Ingeschreven in een register voor eerstelijns zorg of het kinder- en jeugd-register van het NIP (eerstelijns psychologische zorg);

• Werkt de zorgverlener mee aan een doorbraakproject voor depressie (eerstelijns psychologische zorg);

• Heeft de zorgverlener een opleidingsplaats voor de opleiding tot GZ-psycholoog (eerstelijns zorg)?

Tweedelijns instellingen controleren we nadat we een contract hebben gesloten. We kijken dan of ze wachtlijsten op hun website zetten. En of ze elke maand productiecijfers aanleveren. We kijken ook ze goed scoren op de afgesproken prestatie-indicatoren. En we spreken af hoe we kunnen meten of er dingen verbeteren.

Rekeningen controleren
We controleren de rekeningen die de zorgverlener bij ons indient goed. Wij betalen de zorgverlener voor de geleverde zorg. We vragen onze verzekerden of zij die zorg ook echt hebben gekregen.

Klanttevredenheid
Klachten en opmerkingen van onze verzekerden leggen we vast. We bespreken ze met de zorgverlener. Ook vragen we verzekerden om een vragenlijst in te vullen. Hoe tevreden zijn zij over de zorg die ze hebben gekregen?

Vernieuwende projecten
U kunt ook hulp via internet krijgen. Die zorg werkt goed. En er is geen wachtlijst. Veel tweedelijns GGZ-instellingen hebben één of meer internetprogramma's. Die helpen bij de behandeling. Of u kunt ze in plaats van de behandeling doen. Het kan dan zijn dat u geen persoonlijk contact met de zorgverlener hebt. Bijvoorbeeld bij het programma voor alcoholverslaving.

In de eerstelijns zorg zijn er steeds meer internetprogramma's beschikbaar voor depressieve klachten (geindiceerde preventie) zoals 'Kleur je leven' en 'Beating The Blues' onder begeleiding van de huisarts of POH GGZ.

Tevens zijn er programma's die zich richten op behandeling van matige tot milde klachten. Zoals het programma 'Beating the blues' en 'Fear Fighter'. Voor en na het programma hebt u contact met een GZ-psycholoog die u gedurende het programma begeleidt. Soms gebruikt een zorgverlener uit de tweedelijns GGZ het programma ook. Dat is dan een extra hulp bij een behandeling.

Wat is de kwaliteit van een behandeling? Dat is in de geestelijke gezondheidszorg moeilijk te zeggen. Heeft de behandeling gewerkt? Zijn de klachten verminderd of verdwenen? Is dat blijvend? Om daarachter te komen is Stichting Benchmark GGZ opgericht. Stichting Benchmark GGZ verzamelt bij alle aangesloten instellingen gegevens. En zet deze in een database. Instellingen kunnen dan zien hoe goed hun behandelingen werken. Ze kunnen zelfs zien welke zorgverlener het beste werkt. Zorgverzekeraars kunnen zien hoe goed een instelling is.
Ook GGZ Nederland (vereniging van GGZ-instellingen) zit in het bestuur van Stichting Benchmark GGZ. Daarom doen steeds meer instellingen mee aan dit onderzoek. Zo weten we van steeds meer zorgverleners hoe goed ze zijn. Dat delen we graag met u.

Wilt u meer informatie?

Internet
Via ‘Zorgzoeker’ kunt u een door CZ gecontracteerde zorgverlener bij u in de buurt vinden. Wilt u uw vraag liever telefonisch stellen? Bel dan CZ Klantenservice via 0900 0949 (lokaal tarief).

Op deze website vindt u veel medische informatie en informatie over onderwerpen die met uw gezondheid te maken hebben. Of bekijk er een medische encyclopedie voor meer informatie over aandoeningen en ziekten. In de geneesmiddelenatlas vindt u een overzicht van de werking, bijwerking en het gebruik van vrijwel alle geneesmiddelen die in Nederland verkrijgbaar zijn.

Brochures
CZ maakt ook informatiebrochures over geneesmiddelen. Die kunt u bij de servicekantoren ophalen.

CZ Gezondheidslijn
Hebt u een gezondheidsvraag? Of vragen over geneesmiddelen? Deze kunt u via e-mail of telefonisch via 0900 1429 (€ 0,10 per minuut) stellen. Verpleegkundigen en een arts beantwoorden uw vraag. U kunt uw vraag ook rechtstreeks mailen naar een psycholoog.

CZ Klantenservice
Hebt u algemene vragen over uw verzekering? Of wilt u persoonlijk advies over geestelijke gezondheidszorg? Bel dan CZ Klantenservice op 0900 0949 (lokaal tarief). Of vul het contactformulier in.