Meer weten over dit onderwerp?
Meld u dan aan voor ons webinar op 9 juni over werkende ouders en duurzame inzetbaarheid. Te gast is o.a. Nicole van Kesteren.
Ouderschap is geen privékwestie. Het is een werkthema.
Werkende ouders met jonge kinderen bevinden zich in een intensieve levensfase. Werk en privé lopen vaak door elkaar, terwijl de verwachtingen hoog blijven. Dat kan leiden tot mentale druk, minder energie en uiteindelijk uitval. Nicole van Kesteren, senior onderzoeker Gender, Werk & Gezin bij TNO, doet onderzoek naar de combinatie van werk en ouderschap. Volgens haar kunnen werkgevers juist in deze levensfase een groot verschil maken.
De eerste jaren als ouder zijn intensief
“De geboorte van een kind brengt veel veranderingen tegelijk. Fysiek, emotioneel, relationeel en professioneel verandert er veel in korte tijd. Ouders krijgen te maken met vermoeidheid, onzekerheid en de zoektocht naar een nieuwe werk-privébalans. Bijna de helft van de werkende ouders ervaart stress in de combinatie van werk en zorg. Dat heeft invloed op energie, concentratie en inzetbaarheid. We weten dat de periode van conceptie tot twee jaar bepalend is voor de mentale gezondheid van moeder, vader én kind op de lange termijn. Die eerste duizend dagen zijn kwetsbaar voor iedereen.”
Werk en zorg lopen voortdurend door elkaar
Volgens Nicole nemen medewerkers wat thuis speelt altijd mee naar het werk en andersom. “Werkende ouders schakelen voortdurend tussen verschillende rollen en verantwoordelijkheden. Denk aan werk, opvang, school en het gezinsleven. En dat vraagt veel, zeker wanneer verwachtingen niet op elkaar aansluiten. Nicole noemt dit bordercrossing: “Werkende ouders bewegen zich tegelijk tussen verschillende werelden, zoals werk en thuis, die niet goed op elkaar zijn afgestemd. De knelpunten liggen vaak niet bij de medewerker zelf, maar in de omgeving. Daarom is werkend ouderschap niet alleen een privézaak, maar ook een thema op de werkvloer.”De ongelijke impact
“De impact is voor mannen en vrouwen niet hetzelfde. Rond de geboorte zie je vaak dat vaders meer richting de rol van kostwinner gaan en moeders richting de zorg voor het kind. Bijna 40% van de vrouwen gaat na de geboorte minder werken, terwijl vaders meestal fulltime blijven werken. Er is echter een groot spanningsveld tussen de verdeling in werk en zorg zoals die momenteel is, en de daadwerkelijke wensen van ouders op dit vlak. Voor werkgevers die dat spanningsveld serieus nemen ligt daar een kans. Door hier aandacht voor te hebben, kun je talent behouden, verzuim verminderen en een aantrekkelijkere werkgever zijn.”
Het gesprek wordt nog te weinig gevoerd
Toch blijkt het gesprek over werk en ouderschap vaak lastig. “Uit onderzoek blijkt dat veel ouders het moeilijk vinden om problemen rond de combinatie van werk en zorg bespreekbaar te maken. Soms uit angst om als minder betrokken of belastbaar gezien te worden. Daardoor blijven signalen van overbelasting regelmatig onzichtbaar.” Nicole geeft aan dat daarin een belangrijke rol ligt voor werkgevers en leidinggevenden. “Juist door ruimte te maken voor het gesprek, kunnen werkgevers veel betekenen. Niet alleen tijdens de zwangerschap of vlak na het verlof, maar gedurende de hele periode waarin medewerkers werk en zorg combineren.”
Zorgvriendelijk werkgeverschap gaat verder dan regelingen
Volgens Nicole draait goede ondersteuning om meer dan alleen verlofregelingen. “Het gaat ook om cultuur en begrip op de werkvloer. Daar hoort het goede voorbeeld geven ook bij. Leidinggevenden die zelf verlof opnemen maken het voor anderen gemakkelijker om dat ook te doen. Houd ook rekening met de kwetsbaarheid van kersverse ouders. Veel van hen worstelen met schuldgevoelens ten opzichte van collega’s en de werkgever als ze verlof opnemen.” Naast cultuur vragen ook structurele aanpassingen aandacht. “Het volledig doorbetalen van partnerverlof is daarin een concreet voorbeeld, want of vaders aanvullend verlof opnemen hangt sterk af van de houding van de werkgever. Denk verder aan flexibiliteit in werktijden, aandacht voor werkdruk en het helder vastleggen van afspraken.” Daarbij is maatwerk belangrijk. “Begin met het verzamelen van kennis over hoe werkend ouderschap in jouw bedrijf wordt ervaren.”
Wat levert het werkgevers op?
Investeren in werkende ouders is volgens Nicole niet alleen goed voor medewerkers, maar ook voor organisaties. “De businesscase is helder. Psychosociale arbeidsbelasting kost werkgevers inmiddels 4,9 miljard euro per jaar aan loondoorbetaling. Meer dan de helft van alle werkgerelateerde verzuimkosten. En werkende ouders zijn daarbinnen een kwetsbare groep. Investeren in zorgvriendelijk werkgeverschap is dus geen soft beleid, maar slim ondernemen. Medewerkers die zich gesteund voelen, zijn vaak loyaler, meer betrokken en vallen minder snel uit. In een krappe arbeidsmarkt trekt zorgvriendelijk werkgeverschap bovendien talent aan dat anders naar een concurrent gaat. Daarnaast heeft TNO onderzoek gedaan onder jongeren naar wat zij nodig hebben om in 2040 werk, ouderschap en mentaal welzijn te combineren. Uit dit onderzoek blijkt dat zij een werkomgeving verwachten waarin parttime werken, flexibiliteit en ouderschap goed samen kunnen gaan. Ook vinden zij het belangrijk dat ouderschap hun carrièrekansen niet beperkt.”
Zie ouderschap niet als een tijdelijk probleem
Nicole sluit af met een duidelijke boodschap aan werkgevers. “Werkend ouderschap stopt niet na de babytijd. Elke fase van het kind, van peuter tot puber, brengt nieuwe uitdagingen met zich mee in de combinatie van werk en zorg.” Daarom vraagt dit onderwerp om blijvende aandacht binnen organisaties. “Door ruimte te maken voor gesprekken en ondersteuning, help je medewerkers om werk en ouderschap beter in balans te brengen. Dat draagt bij aan meer rust, betrokkenheid en duurzame inzetbaarheid.”
