Fysiek zwaar werk verlichten en de keerzijde

Martijn Huijgen is arbeidsfysiotherapeut. In dit gastblog laat hij zien dat het lichter maken van fysiek zwaar werk een keerzijde heeft. Martijn roept werkgevers op onverminderd alert te blijven op fysieke belasting en geeft verfrissende ideeën voor de aanpak ervan.

🕑 Leesduur: 10 minuten. Geen tijd? Bookmark dan deze pagina om het later te lezen

Fysieke belasting ligt nog steeds op de loer

In bedrijven waar veel lichamelijk werk wordt verricht, verandert de aard van arbeid. Door de inzet van hulpmiddelen komt fysieke overbelasting steeds minder vaak voor. Goed, zou je zeggen. De hulpmiddelen zorgen voor hogere efficiency, maar er is een keerzijde.

In magazijnen hoeft geen medewerker nog iets met de hand te doen. Overal maken heftrucks en hydraulische pompwagens de dienst uit. Werktafels staan zo ingesteld dat werk op schouderhoogte verleden tijd is en mensen hoeven niet meer te bukken. Je kunt je afvragen of dat voor de lichamelijke conditie van medewerkers wel gunstig is. Door te bukken belast je spiergroepen die nu nauwelijks nog worden gebruikt. Als je alle zware arbeid eruit filtert, daalt de belastbaarheid van mensen. Het gevaar van fysieke belasting blijft dus onverminderd op de loer liggen.

“Je kunt de symptomen bestrijden, maar daarmee los je het probleem niet op.”

Alle pijntjes aan het bewegingsapparaat, de spieren en gewrichten, hebben een oorzaak. Je kunt de symptomen bestrijden, maar daarmee los je het probleem niet op. En de werkgever wil maar één ding: zijn verzuimende medewerker moet zo snel mogelijk aan het werk. Ik vind dat behandelaars veel praktischer en bedrijfsmatiger moeten leren denken. Hoe los je het probleem zo efficiënt en definitief mogelijk op? Dat doe je alleen door op zoek te gaan naar de oorzaak en die aan te pakken.

Het ‘complex’ van de orderpicker

Recent kwam een orderpicker bij mij in de praktijk. Wegens enorme drukte werkt hij vaak zo’n 60 tot 80 uur per week. Het was zijn taak om pakketjes bij elkaar te zoeken; van doosjes met bijna niks erin tot zware wasmachines van wel 80 kilo. De man had flink last van zijn schouder gekregen. Maar kun je die klachten dan meteen wijten aan fysieke belasting? Vaak niet. Meestal gaat het om een complex van factoren.

Ook bij de orderpicker was dat zo. De werkbelasting was hoog. Hij voerde zijn werk niet in de juiste houding uit en door die werktijden had hij geen rust. Hij kon niet herstellen.

Wat medewerkers van profhockeyers kunnen leren

Voor hockeyers op het hoogste niveau is het hockeyspel hun core business. Maar naast oefeningen op het hockeyveld, trainen ze ook in een fitnessruimte. Dat doen ze om meer variatie te hebben in hun beweegpatroon en om hun fysieke belastbaarheid te vergroten. Als de hockeyers tegen een betere club moeten spelen, krijgen ze meer druk dan ze normaliter gewend zijn. Dan moet je een tandje bij kunnen zetten. Extra sporten is ook aan te raden voor medewerkers die fysieke arbeid verrichten. Daarmee verruimen ze hun belastbaarheid.

Verzuim verminderen? Ga op zoek naar de 5 W’s

Fysieke belasting in sectoren met fysiek zwaar werk lijkt door alle arbotechnische hulpmiddelen te verminderen. Maar verzuim moet je in een bredere context zien. Fysieke klachten kunnen komen door het zware werk. Maar vaak is er ook iets met de werkomgeving aan de hand. Werkstress, bijvoorbeeld heeft ook vaak een negatieve invloed op lichamelijke aandoeningen. Het is een complex van factoren. In mijn vak noemen we dit de 5 W’s.

  • Werkplek
  • Werkhouding
  • Werktijden
  • Werkdruk
  • Werksfeer

De 5 W’s van fysieke belasting

  1. Werkplek
    De werkplek heeft direct te maken met de functie die iemand uitoefent. Voor de een is het een bureau met een stoel, voor de ander is het zijn positie aan de lopende band en voor weer een ander is het de hele bouwplaats. Er wordt veel naar de werkomgeving gekeken. Misschien zelfs wel teveel. Men denkt dat de ideale werkplek maakbaar is. Dat is helaas niet zo. Want de ene persoon krijgt klachten en de ander, in precies dezelfde situatie, niet. 
  2. Werkhouding
    De werkhouding betreft de persoon zelf. Hoe gaat hij om met zijn werk? Hoe voert hij de benodigde handelingen uit? Hoe tilt een magazijnmedewerker een doos op? Hoe dweilt een schoonmaker de vloer? Bedrijven kunnen medewerkers op dit punt tegemoet komen en faciliteren. Met trainingen, met workshops en met hulpmiddelen.
  3. Werktijden
    Werktijden zijn belangrijk. De 8-urige werkdag is niet voor niets bedacht. Om de 2 uur een koffiebreak én een lunchpauze. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om dit te handhaven. Overwerken is bij tijd en wijle prima, zolang men de balans niet uit het oog verliest. Als werktijden langer worden, neemt de werkdruk toe, en de sociale druk. Je hebt weinig rust en kunt niet herstellen van zware inspanningen.
  4. Werkdruk
    Werkdruk komt voort uit de balans tussen belasting en belastbaarheid. Wat moet iemand binnen bepaalde tijd presteren? Daar zijn kaders voor bepaald. Per beroep wordt gekeken wat reëel is. Als mensen beginnen te klagen dat het teveel wordt, kun je maar beter gaan kijken of dat ook zo is. 
  5. Werksfeer
    De laatste w heeft betrekking op de werksfeer. Heb je leuke collega’s? Heb je een leuke leidinggevende? Ga je met plezier naar je werk? Of heb je het idee: het moet weer. Dat zijn redenen waarom mensen gaan verzuimen. Er zijn bedrijven waar in een mum van tijd iedereen griep heeft, maar je hebt er ook bedrijven bij waar mensen, bij wijze van spreken, met een dubbele longontsteking nog doorwerken. Daar heerst een mentaliteit van ‘niet zeuren maar doorgaan’. Groepsdruk kan heel heftig zijn. Het is vrijwel nooit de fysieke problematiek die mensen thuis houdt. Het is meestal de werksfeer of de bedrijfscultuur. 

“Niemand weet beter wat er anders kan dan de medewerkers zelf.”

Ga het gesprek aan

Werkgevers moeten zich ervan bewust zijn dat mensen gaan verzuimen als hun conditie minder wordt. Personeel moet langer mee. Hoe houd je mensen op termijn productief? Hoe vermijd je dramatische verzuimtrajecten? De antwoorden op die vragen bepalen de toekomst van een bedrijf. Niet over 30, maar nu, de komende 5 tot 10 jaar. Je zult mensen bewust moeten maken van hun eigen belastbaarheid. Ze moeten weten hoe ze hun functie kunnen vervullen en wat ze kunnen doen om geen klachten te krijgen. Door het gesprek met elkaar aan te gaan, kun je veel klachten voorkomen.

Quick win: luister naar je medewerkers

Een groot bedrijfskledingbedrijf uit het zuiden van Nederland maakt alle problemen bespreekbaar. De teamleiders vertolken een sociale rol en maken geregeld een praatje met hun medewerkers. Als ze een probleem signaleren, proberen ze de oorzaak gezamenlijk weg te nemen, ook al ligt die in de privésfeer.

De directeur kent alle medewerkers. Hij loopt dagelijks door het bedrijf, omdat hij wil weten wat er op de werkvloer gebeurt en wat hij kan verbeteren. Niemand weet dat beter dan de medewerkers zelf.
Dat is de belangrijkste quick win voor iedere werkgever. Als processen of werkplekken moeten worden aangepast, betrek daar dan niet alleen ergonomen en therapeuten bij, maar vooral de mensen zelf. Zij hebben vaak de oplossing.

Wilt u meer weten over een doeltreffende aanpak? Of met onze experts van gedachten wisselen over uw vraagstuk?

Kom in gesprek

Martijn Huijgen

Martijn Huijgen is arbeidsfysiotherapeut bij Medicinfo. De werkende mens boeit hem. Efficiency is zijn drijfveer. Zodra een klacht ontstaat wil hij de oorzaak achterhalen. Zijn motto: een probleem moet bij de bron worden aangepakt. Pas dan heeft een interventie zin.

Martijn Huijgen

Lees ook:

Man rolt zware kar

Einde aan fysieke klachten

Lichamelijk zwaar werk kan leiden tot klachten en verzuim.

Hoe gaat u dat aanpakken?

Cijfers belasting per branche

Hoe staat uw branche ervoor?

Check hoe uw branche scoort ten opzichte van het landelijke gemiddelde.

Bekijk de cijfers per branche

Blijf op de hoogte

Ontvang elke maand onze nieuwsbrief voor HR-professionals met actuele thema’s rondom gezondheid en duurzame inzetbaarheid.

Ja, schrijf mij in