Zeeland laat zien dat zorg pas verandert als partijen grenzen loslaten

19 oktober 2026

Zonder verandering zouden in Zeeland in 2030 naar schatting 7.500 extra zorgmedewerkers nodig zijn. Die mensen zijn er niet. Doorgaan betekent langere wachttijden, een verder oplopende werkdruk en hulp die niet altijd past bij wat mensen in hun dagelijks leven nodig hebben.

Joep de Groot, bestuursvoorzitter van CZ: “Mensen hebben niets aan de grenzen die wij tussen organisaties en wetten hebben gemaakt. Zij wachten langer, moeten hun verhaal opnieuw vertellen of krijgen hulp die maar een deel van hun probleem oplost. Zij willen hulp die past bij hun leven. Dan merk je al snel dat hun vragen niet binnen de muren van één organisatie kunnen worden opgelost.”

Honderden veranderingen

CZ brengt partijen bij elkaar, investeert in de verandering en volgt samen met partners de voortgang. Niet één grote innovatie verandert de zorg. Juist de optelsom van honderden praktische veranderingen maakt het verschil.

Automatische sensoren en spraakgericht rapporteren zorgen er bijvoorbeeld voor dat zorgmedewerkers minder tijd kwijt zijn aan administratie. Bij de huisarts beantwoorden patiënten vooraf enkele vragen digitaal, zodat de assistente sneller kan bepalen wie als eerste hulp nodig heeft. Een hulpmiddelenautomaat in het ziekenhuis voorkomt dat patiënten onnodig lang in het ziekenhuis verblijven.

Ook in de thuiszorg verandert het werk. Thuiszorgmedewerkers komen bijvoorbeeld niet meer standaard langs om oogdruppels toe te dienen en steunkousen aan te trekken. Mensen leren dit zelf te doen met bijvoorbeeld een ergotherapeut of een druppelbril. Dat vergroot hun zelfstandigheid en maakt tijd vrij voor anderen die thuiszorg nodig hebben.

Verandering schuurt

Deze verandering ging niet zonder weerstand. Organisaties en medewerkers moesten vertrouwde werkwijzen loslaten.

De Groot: “Iets niet meer doen is heel moeilijk. Een verpleegkundige die jarenlang steunkousen aantrok, maakte misschien ook een praatje en voerde nog een andere handeling uit. Nu mensen zelf steunkousen aantrekken, verandert het werk. Over zulke keuzes hebben we stevige gesprekken gevoerd, soms tot aan de toezichthouders. Het heeft gebotst en sommige veranderingen deden pijn. Des te mooi is het om nu te zien wat we in Zeeland met elkaar hebben bereikt.”

Niet klaar, wel op weg

Zeeland is niet klaar. De wachttijden en de druk op medewerkers blijven hoog. Er is nog steeds werk aan de winkel om over organisatiegrenzen heen te blijven kijken. Daarnaast gaat Zeeland breder kijken wat iemand nodig heeft om in het dagelijks leven verder te kunnen. Dat gaat verder dan zorg. De rol van de gemeenten, het sociaal domein en sterke gemeenschappen wordt daarbij belangrijker.

De Groot: “Er is veel gezondheidswinst te behalen als we breder kijken dan alleen naar zorg. Een deel van de gesprekken in de spreekkamer gaat over klachten die voortkomen uit eenzaamheid, geldzorgen en andere sociale factoren. Door mensen te helpen met de oorzaak van hun problemen, kunnen we voorkomen dat hun problemen groter worden en leiden tot zorgvragen.”

De les uit Zeeland

De oplossing verschilt per regio, maar de les uit Zeeland is breed toepasbaar. Begin bij wat mensen in hun leven nodig hebben, organiseer zorg en ondersteuning over grenzen heen en geef veranderingen de tijd en ruimte om resultaat op te leveren.

Dit vraagt ook om een andere rol van de zorgverzekeraar. Jaarlijkse afspraken per zorgaanbieder bieden niet altijd genoeg ruimte voor veranderingen die meerdere organisaties raken en pas later resultaat opleveren. Langjarige partnerschappen kunnen die ruimte wel bieden, zowel voor nieuwe werkwijzen als voor professionals.

De Groot: “We kunnen niet blijven doen wat we altijd deden en tegelijkertijd verwachten dat de zorg toegankelijk blijft. Iedere organisatie moet iets durven loslaten. Durf de verandering centraal te zetten en durf dat ook te doen met partijen samen.”